معناى مصدرى است ، نيست ، بلكه مراد شكار كردن است و مقصود از حليت طعام دريا حليت خوردن آن است ، در نتيجه از حليت صيد جواز شكار كردن حيوانات دريايى استفاده مىشود ، و از طعام دريا حليت خوردن هر چيزى كه از دريا گرفته شود بدست مىآيد ، و لو اينكه اين عنوان ( آنچه از دريا گرفته شود ) اعم است ، هم شامل شكار مىشود و هم مردارهايى كه آب بيرون مىاندازد و هم غير حيوان ، الا اينكه آنچه از اخبار اهل بيت ( ع ) وارد شده است اين عنوان ( آنچه از دريا گرفته مىشود ) را تفسير مىكند به ماهىهاى شور و امثال آن از شكارهاى مانده و كهنه ، و اينكه فرمود : * ( « مَتاعاً لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ » ) * كانه حال است براى * ( « صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعامُه » ) * و در آن اشاره اى هم به اين جهت هست كه خداوند از در منت آن را حلال فرموده ، و چون خطاب به مؤمنين از جهت محرم بودنشان است عبارت * ( « لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ » ) * بمنزله اينست كه گفته شود براى شما محرمها و غير شما يعنى آنهايى كه احرام ندارند . اين را هم بايد دانست كه در آيات مورد بحث گفتگوهاى فقهى زيادى هست كه ، اگر كسى بخواهد از آن اطلاع حاصل كند بايد به كتب فقهى مراجعه نمايد . * ( « جَعَلَ اللَّه الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرامَ قِياماً لِلنَّاسِ وَالشَّهْرَ الْحَرامَ وَالْهَدْيَ وَالْقَلائِدَ » ) * تعليق كلام به « كعبه » و سپس توصيف آن به « بيت الحرام » كعبه بيت الحرام است ، و همچنين توصيف ماه را به حرام و سپس ذكر « هدى » و « قلائد » كه از شؤونات حرمت كعبه هستند همه دلالت دارند بر اينكه ملاك در اين امرى كه در آيه است همانا احترام است . راغب گفته : « قوام » و « قيام » چيزى است كه انسان يا هر چيز ديگرى بوسيله آن بر پا مىشود ، و قيام و قوام هر دو اسماند براى چند چيز ، مانند ستون و تكيه گاه ، و به همين معنا است قيامى كه در اين آيه است : « وَلا تُؤْتُوا السُّفَهاءَ أَمْوالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّه لَكُمْ قِياماً اموال خود را بدست سفيهان ندهيد ، چون خداوند مال را مايه قوام و امساك شما قرار داده و سفيه آن را ضايع ميسازد » و همچنين قيامي كه در آيه « * ( جَعَلَ اللَّه الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرامَ قِياماً لِلنَّاسِ ) * خداوند كعبه را بيت الحرام و مايه قوام شما قرار داده » چون دنيا و آخرت آنان قوامش به كعبه بود . اصم گفته است چون كعبه الى الابد پايدار است و نسخ نمىشود . البته بعضى از قراء « قياما » را « قيما » خوانده‌اند ، كه آن نيز به معناى قيام است « 1 » . و بنا بر گفته او برگشت معناى آيه مورد بحث به اين مىشود : خداى تعالى كعبه را

--> ( 1 ) مفردات راغب ص 416 .